Op 23 juni 2026 nam de Eerste Kamer de Wet versterking regie volkshuisvesting aan, en op 1 juli 2026 trad de wet in werking. Met de wet krijgen Rijk, provincies en gemeenten meer mogelijkheden om te sturen op hoeveel, waar en voor wie er wordt gebouwd. Voor ontwikkelaars veranderen de randvoorwaarden van hun projecten.
Meer sturing op betaalbaarheid
Een kerndoel van de wet is dat twee derde van de te bouwen woningen betaalbare koop- of huurwoningen zijn, en dat 30 procent sociale huurwoningen zijn. Rijk en gemeenten moeten volkshuisvestingsprogramma's opstellen. Gemeenten hebben daar tot 1 juli 2027 de tijd voor, provincies tot 1 januari 2028. Die programma's gaan doorwerken in de eisen die gemeenten aan nieuwe projecten stellen, en daarmee in anterieure overeenkomsten en koopovereenkomsten.
Snellere procedures
Voor woningbouwprojecten wordt de rechtsbescherming ingekort, zodat er nog maar één rechterlijke instantie is. Dit gaat pas gelden nadat de bijbehorende algemene maatregel van bestuur in werking is getreden; dat wordt verwacht per 1 januari 2027. Al vanaf 1 juli 2026 kan bij bezwaar tegen een besluit over woningbouw het bestuursorgaan worden gevraagd om in te stemmen met rechtstreeks beroep bij de bestuursrechter.
Voorkeursrecht beperkt in tijd
De wet past ook het gemeentelijk voorkeursrecht aan. Een voorkeursrecht kan nu maximaal drie jaar gelden, met één eenmalige verlenging. Direct na het vervallen mag op dezelfde grondslag geen nieuw voorkeursrecht worden gevestigd. Voor grondeigenaren en ontwikkelaars geeft dat meer duidelijkheid over hoe lang een voorkeursrecht een grondpositie kan blokkeren. Lees meer in ons artikel over het gemeentelijk voorkeursrecht.
Wat betekent dit voor uw contracten?
- Houd rekening met strengere eisen aan het woningbouwprogramma, zoals een groter aandeel sociale huur en betaalbare woningen.
- Leg in de anterieure overeenkomst vast welk programma geldt, en wat er gebeurt als de gemeente haar volkshuisvestingsprogramma later aanpast.
- Neem in uw planning mee dat de verkorte rechtsbescherming nog niet direct voor alle projecten geldt.
Conclusie
De wet verandert de spelregels voor woningbouw. Wie nu onderhandelt over een nieuw project, doet er goed aan de nieuwe regels mee te nemen. Lees ook over afspraken met woningcorporaties, of neem contact met ons op.
