Op 26 oktober 2026 kondigde de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aan dat het kabinet het grondbeleid wil aanpassen. De kern: bij kostenverhaal moet de inbrengwaarde van grond worden bepaald met de residuele grondwaardemethode. Voor ontwikkelaars met grondposities kan dat grote gevolgen hebben.
Wat is de residuele grondwaarde?
Bij de residuele grondwaardemethode wordt de waarde van grond berekend door de totale stichtingskosten af te trekken van de verwachte opbrengst van het vastgoed. Wat overblijft, is de waarde van de grond. Volgens het voorstel worden de kosten van publieke voorzieningen, zoals wegen, groen en riolering, daarbij vooraf meegenomen.
Waarom deze stap?
Het kabinet wijst erop dat speculatie bij de doorverkoop van grond de grondprijzen opdrijft. Dat kan leiden tot tekorten bij gemeenten en vertraagt de onderhandelingen tussen gemeenten en ontwikkelaars. Met een vaste methode moeten partijen eerder weten waar zij aan toe zijn, zodat woningbouwprojecten sneller van de grond komen. Ook moet duidelijker worden welke kosten gemeenten op de ontwikkelaar kunnen verhalen.
Het voorstel sluit aan bij een expertnotitie van het Instituut voor Bouwrecht in opdracht van NEPROM, die in maart 2026 verscheen. Daarin werd de residuele grondwaarde als meest effectieve route tegen grondspeculatie aangemerkt, en werd gepleit om dit wettelijk vast te leggen.
Wat betekent dit voor u?
- Grondaankopen. Een ontwikkelaar die grond duur heeft gekocht in de verwachting dat dit wordt verrekend in een lagere kostenverhaalbijdrage, loopt meer risico. De inbrengwaarde wordt dan niet de betaalde prijs, maar de residuele waarde.
- Anterieure overeenkomsten. Als de publiekrechtelijke ondergrens voorspelbaarder wordt, verandert ook de onderhandelingsruimte voor een anterieure overeenkomst.
- Lopende projecten. Volgens het kabinet heeft de nieuwe methode vooral effect op toekomstige projecten, en komt er een overgangsregeling voor lopende projecten.
Hoe nu verder?
De maatregelen worden nog uitgewerkt, in overleg met onder meer de VNG, ontwikkelaars en taxateurs. Er is nog geen wetsvoorstel en geen datum. Wij volgen de ontwikkelingen en houden dit artikel bij.
Praktijktip. Overweegt u nu een grondaankoop met het oog op ontwikkeling? Laat dan een residuele grondwaardeberekening maken naast de taxatie. Dan weet u hoe uw positie eruitziet als het voorstel wet wordt.
Conclusie
Het voorstel kan de verhoudingen bij grondverwerving en kostenverhaal flink veranderen. Lees ook over kostenverhaal zonder anterieure overeenkomst, of neem contact met ons op.
