Enige serieuze gegadigde: wanneer mag de gemeente zonder selectieprocedure aan u verkopen?

Geschreven door Wiert Leistra
27 oktober 2026 · 3 minuten leestijd

Sinds het Didam-arrest moet een gemeente bij de verkoop van grond andere gegadigden een kans geven. Er is één belangrijke uitzondering: een selectieprocedure is niet nodig als er maar één serieuze gegadigde is. Voor ontwikkelaars die al grond in een gebied bezitten of een plan hebben uitgewerkt, is dat vaak de route. Maar die route houdt alleen stand als de gemeente het goed aanpakt.

De regel

De Hoge Raad oordeelde in het Didam-arrest (ECLI:NL:HR:2021:1778) dat mededinging niet nodig is als bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat er maar één serieuze gegadigde is. De gemeente moet die conclusie baseren op objectieve, toetsbare en redelijke criteria. En zij moet haar voornemen tot verkoop tijdig en op passende wijze bekendmaken, met een motivering. Zo kunnen anderen dat voornemen aanvechten.

Wanneer bent u de enige serieuze gegadigde?

Dat hangt af van de situatie. In de praktijk spelen deze omstandigheden vaak een rol:

  • U bezit de omliggende grond. Is een samenhangend plan alleen mogelijk met uw eigen percelen, dan kan dat een objectieve reden zijn. Het gaat dan wel om een concreet plan, niet om de enkele eigendom.
  • Het perceel is klein en alleen voor u bruikbaar. Denk aan een snipper groen of een strook grond die alleen bij een aangrenzend perceel past.
  • De gemeente kiest voor een specifieke ontwikkeling. De gemeente heeft beleidsvrijheid om te bepalen wat er op een plek moet komen. Volgt uit die keuze dat maar één partij in aanmerking komt, dan kan dat volstaan. Het hof Arnhem-Leeuwarden aanvaardde dat in 2026 voorlopig bij een grondruil in Doesburg.
  • Een partij heeft zelf afstand gedaan. Een professionele partij die contractueel instemt met verkoop aan een ander, kan zich daarna niet meer als serieuze gegadigde opwerpen. Dat oordeelde de voorzieningenrechter van de rechtbank Gelderland in 2023 (ECLI:NL:RBGEL:2023:2660).

De bekendmaking

Ook als u de enige serieuze gegadigde bent, moet de gemeente haar voornemen publiceren. In die publicatie staat welke grond het betreft, aan wie de gemeente wil verkopen en waarom zij die partij als enige serieuze gegadigde ziet. Daarna krijgen anderen een termijn om te reageren of een kort geding te beginnen. In de praktijk hanteren gemeenten vaak een termijn van ongeveer twintig dagen.

Een zwakke motivering is het grootste risico. Een concurrent die meent dat hij ook een serieuze gegadigde is, kan de gemeente via een kort geding laten verbieden om aan u te verkopen. Dat kost tijd, ook als de gemeente uiteindelijk gelijk krijgt.

Wat kunt u zelf doen?

  • Lever de gemeente de feiten aan die uw positie onderbouwen: eigendom, plan, samenhang met uw percelen en de haalbaarheid.
  • Vraag om de publicatietekst vóór plaatsing te mogen lezen. Een concrete motivering houdt beter stand dan een algemene.
  • Teken pas definitief als de reactietermijn is verstreken, of neem een ontbindende voorwaarde op voor het geval een rechter de verkoop verbiedt.
  • Laat de prijs onderbouwen met een onafhankelijke taxatie. Didam en staatssteun zijn twee aparte toetsen.

Conclusie

De uitzondering voor één serieuze gegadigde is waardevol, maar geen formaliteit. Een goede onderbouwing en een zorgvuldige publicatie maken het verschil tussen een snelle verkoop en een maandenlange procedure. Lees ook ons artikel over het Didam-arrest en over exclusiviteit in de intentiefase, of neem contact met ons op.

LiebregtsLeistra

Waar kunnen we u mee helpen?

Contact