Didam II: de koopovereenkomst blijft geldig, maar de gemeente kan schadeplichtig zijn

Geschreven door Thijs Liebregts
7 oktober 2026 · 3 minuten leestijd

Na het Didam-arrest van 2021 bleef één vraag lang open: wat gebeurt er met een koopovereenkomst die een gemeente heeft gesloten zonder andere gegadigden een kans te geven? Op 15 november 2024 gaf de Hoge Raad daarop antwoord in het tweede Didam-arrest (ECLI:NL:HR:2024:1661). Voor ontwikkelaars die grond van een overheid kopen, is dat goed nieuws, maar niet zonder kanttekeningen.

De overeenkomst is niet nietig

Volgens de Hoge Raad leidt een schending van de Didam-regels niet tot nietigheid of vernietigbaarheid van de overeenkomst. De regels zijn gebaseerd op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, en die zijn geen dwingende wetsbepaling waarvan schending een overeenkomst ongeldig maakt. Heeft u grond gekocht en is die aan u geleverd, dan kan een gepasseerde gegadigde die koop dus niet op deze grond ongedaan maken.

Wel onrechtmatig tegenover gepasseerde gegadigden

Daar staat tegenover dat de gemeente in beginsel onrechtmatig handelt tegenover een (potentiële) gegadigde die ten onrechte geen gelijke kans kreeg. Die gegadigde kan dus schadevergoeding vorderen van de gemeente. Dat is in de praktijk geen eenvoudige route; wij schreven daarover in ons artikel over schadevergoeding na een Didam-schending.

Ook voor oudere overeenkomsten

De Hoge Raad beperkte de werking van de Didam-regels niet in de tijd. De regels gelden dus ook voor verkopen van vóór 26 november 2021. Het argument dat een gemeente destijds niet wist dat zij gelijke kansen moest bieden, helpt haar daarom niet.

Wat betekent dit voor u?

  • Meer zekerheid na levering. Een gesloten koop blijft in stand. Het grootste risico zit daarom in de fase vóór ondertekening en levering, als een andere gegadigde nog een kort geding kan beginnen om de verkoop te laten verbieden.
  • Kort geding blijft mogelijk. Zolang de grond niet is geleverd, kan een rechter de gemeente verbieden om aan u te verkopen. Zorg daarom dat de gemeente haar voornemen tijdig publiceert en goed motiveert, en wacht de reactietermijn af.
  • Regel de risico's in de overeenkomst. Spreek af wat er gebeurt als een rechter de verkoop blokkeert: een ontbindende voorwaarde, een regeling voor gemaakte kosten en een termijn waarbinnen de gemeente een procedure moet afronden.
  • Let op aanvullende afspraken. Een schadeclaim richt zich tegen de gemeente, maar sommige gemeenten willen dat risico op de koper afwentelen via een vrijwaring. Accepteer dat niet zonder meer.

Staatssteun is een aparte toets. Een overeenkomst die de Didam-toets doorstaat, kan nog steeds in strijd zijn met de staatssteunregels als de prijs niet marktconform is. Dat bleek in de zaak die wij beschreven in ons artikel over de grondruil in Doesburg.

Conclusie

Het tweede Didam-arrest neemt de grootste onzekerheid voor kopers weg: een overeenkomst blijft geldig, ook als de gemeente fouten maakte bij het bieden van gelijke kansen. De gemeente loopt wel het risico op schadeclaims, en tot de levering kan een concurrent nog naar de rechter. Lees ook ons artikel over het Didam-arrest, of neem contact met ons op.

LiebregtsLeistra

Waar kunnen we u mee helpen?

Contact